Reuters Özel Raporu | Suriye Kıyıları Katliamları: Üç Günde 1.500 Nusayrî Öldürüldü — Emir Zinciri Şam'a Uzanıyor

Reuters soruşturması, Suriye'nin yeni hükümetine bağlı güçlerin — İslami milisler ve eski HTŞ savaşçılarının desteğiyle — 7–9 Mart tarihleri arasında Lazkiye ve Tartus dahil Suriye kıyı illerinde 1.500'den fazla Nusayrî sivili katlettiklerini ortaya koymuştur. Katliamlar, devrik cumhurbaşkanı Beşar Esad'a bağlı eski sadıkların silahlı isyanının ardından gerçekleşmiş olup, yetkililere göre 200'den fazla yeni güvenlik gücü mensubu öldürülmüştür.

Soruşturma; kurban aileleri, saha komutanları, güvenlik subayları, eski muhalefet savaşçılarıyla 200'den fazla görüşmeye, yazılı belgelere, kurban listelerine, videolara ve Savunma Bakanlığı yetkilileri arasındaki gizli yazışmalara dayanarak, katliamları tetikleyen emir zincirini izlemiş ve bunu doğrudan Şam'daki yeni hükümette görev yapan üst düzey yetkililere bağlamıştır.

Katliamların Bağlamı
Soruşturmaya göre katliamlar, yeni rejimin meşruiyetini reddeden Cumhurbaşkanlığı Muhafız Alayı, Dördüncü Tümen ve Hava Kuvvetleri İstihbaratı eski subaylarının liderliğindeki bir ayaklanmaya misilleme olarak gerçekleşti. İsyan yayıldıkça, yeni hükümete henüz katılmış olan bazı üst düzey askeri komutanlardan Esad rejiminin "artıkları" (fulûl) olarak nitelendirilen unsurları ezme emri verildi. Ancak radikal savaşçılar bu kelimeyi, özellikle eski rejime sadakatleriyle bilinen köylerde, "Nusayrî olan herkes" şeklinde yorumladı.

Rasafa'da Korkunç Suç
Rasafa kasabasında en korkunç suçlardan biri kaydedildi. 25 yaşındaki Süleyman Reşid Saad vahşice öldürüldü — silahlı kişiler göğsünü yardı, kalbini söküp cesedinin üzerine koydu. Katiller, kurbanın cep telefonundan babasını arayarak alaycı bir şekilde şöyle dedi: "Cesedi berber dükkânının yanında… gel al, alabilirsen." Adı, köyünden öldürülen 60 kişilik listede 56 numaraydı; listede çocuklar, komşular ve akrabalar da vardı.

Suça Karışanlar
Reuters'a göre, öldürme eylemlerine katılan güvenlik ve askeri birimler şunlardır:
• Yeni hükümetin Genel Güvenlik Servisi — daha önce İdlib ilini yöneten eski organın güvenlik uzantısı.
• Kuvvet 400 — HTŞ'nin eski seçkin savaş birimi.
• Osman Tugayı — Selefi-cihatçı akıma mensup silahlı İslamcı hizip.
• Sultan Süleyman Şah Tümeni ve Hamza Tümeni — daha önce Türkiye destekli olan ve kuzey Suriye'deki ihlaller nedeniyle Avrupa yaptırımlarına tabi iki silahlı grup.

Bu hiziplerin çoğu uluslararası düzeyde insan hakları ihlalcisi olarak sınıflandırılmasına rağmen, son kıyı katliamlarına karışanlara ABD veya AB tarafından herhangi bir yaptırım uygulanmamıştır.

Yeni Hükümetin Tutumu
Esad rejiminin çöküşünün ardından iktidara gelen yeni Suriye Cumhurbaşkanı Ahmet el-Şara, Reuters'a verdiği röportajda şiddeti kınadı ve bunu "Suriye'nin birliği ve adalet yolu için tehdit" olarak nitelendirdi. Dahil olanlardan hiç kimsenin, "kendisine en yakın kişiler" dahi olsa, hesap vermekten muaf olmayacağını belirtti.

El-Şara, hukuk danışmanı Yaser Ferhan başkanlığında ulusal bir soruşturma komisyonu kurulmasını emretti. Komisyon, binden fazla hayatta kalan ve kurban yakınının ifadesini almaya başladı. Ferhan, Reuters'tan "sürecin bütünlüğünü korumak" adına bulgularını yayımlamayı ertelemesini istedi.

Farklı Tepkiler
Tartus Valisi Ahmet el-Şami, "Nusayrî toplumu hedef alınmıyor" dese de, yalnızca kendi ilinde en az 350 Nusayrînin öldürüldüğü "kabul edilemez ihlalleri" kabul etti — hükümetin daha önce açıklamadığı bir rakam.

Bu arada AB, eski HTŞ birimlerine yaptırım uygulamama konusunda açıklama yapmadı; ABD Dışişleri ve Hazine Bakanlıkları ise yorum yapmayı reddetti.

Uluslararası Uyarılar ve İç Kuşkular
Analistler, uluslararası toplumun bu katliamlara yanıt verememesinin Suriye'de mezhepsel intikam döngülerini yeniden üretme riski taşıdığını uyarıyor. Suriyeli aktivistler de "adalet" ve "özgürleşme" sloganlarının yaygın ihlallere kılıf olarak kullanılmasından endişe duyduklarını dile getirdi — özellikle bazı kıyı köylerinde gözaltı, öldürme ve mezhepsel tasfiye kampanyalarının bugün hâlâ devam ettiği göz önüne alındığında.